“Brabants Bodem is een project van kansen”
Goed boeren én goed zorgen voor het landschap. Dat is waar de mensen achter Brabants Bodem iedere dag aan werken. Maar wat drijft hen? In deze nieuwe serie vertellen teamleden vanuit hun eigen organisatie over hun rol, ervaringen en de kracht van de samenwerking. De aftrap is voor Jacomien den Boer van ZLTO. “Het mooie is dat we niet alleen praten, maar ook echt iets doen op het boerenerf en in het landschap.”
Jacomien den Boer (35) is projectexpert Vitaal Platteland bij ZLTO en vanaf het begin betrokken bij Brabants Bodem. Ze werkt aan projecten rond gebiedsgericht werken, agrarisch ondernemerschap en verduurzaming, samen met onder meer provincie, waterschappen en gemeenten. Het gedachtegoed achter Brabants Bodem sluit nauw aan bij waar ZLTO voor staat: toekomstperspectief voor agrarisch ondernemers én een beloning voor boeren die zich inzetten voor natuur en landschap. “Brabants Bodem is een project van kansen. We proberen op een bijna experimentele manier het verdienvermogen van agrariërs te verbeteren.”
Geen papieren tijgers
Juist dat praktische karakter spreekt Jacomien aan. Maatschappelijke diensten zoals natuur- en landschapsbeheer en het verminderen van emissies worden steeds belangrijker voor boeren en tuinders. Brabants Bodem zoekt naar manieren om daar ook een beloning tegenover te zetten. Voor Jacomien moeten de projecten daarom vooral geen ‘papieren tijgers’ worden. Ze moeten werken op het boerenerf en iets opleveren voor de ondernemer.
Dat ziet ze bijvoorbeeld terug in Agroforestry. Binnen dit deelproject is 38 hectare met (fruit)bomen en struiken aangelegd. Ook noemt ze de BBM, waarin ondernemers een vergoeding krijgen voor hun inspanningen op het gebied van duurzame bedrijfsvoering. “Uit het monitoringsonderzoek van de BBM blijkt dat de inspanningen van ondernemers een positief effect hebben op de omgeving. Het gaat uiteindelijk om de dagelijkse keuzes die een ondernemer op zijn bedrijf maakt.”
Van bomen planten tot World Food Week
Jacomien vervulde binnen Brabants Bodem verschillende rollen. Ze ondersteunde projectmanagers Jan Buys en Liza Simons, was deelprojectleider Agroforestry en werkte mee aan onder meer de gebiedsanalyse, de fietstocht tijdens de World Food Week 2023 en projecten rond duurzame intensieve teelten en biobased gewassen.
Vooral de momenten waarop resultaten zichtbaar werden, zijn haar bijgebleven. Zoals het planten van de laatste bomen binnen een van de agroforestryprojecten. Ook het webinar voor gemeenten tijdens de coronaperiode en het symposium Brabants Bodem, waar vier BBM-deelnemers een prijs ontvingen voor hun hoge scores, waren bijzondere momenten.
Maar experimenteren betekent ook dat niet alles lukt. Zo werkte Brabants Bodem samen met de Kleine Aarde en Triodos aan Aardpeer, een crowdfunding om landbouwgrond in te zetten voor natuurinclusieve landbouw. De plannen waren vergevorderd, maar de Brabantse grondmarkt bleek zo vast te zitten dat het initiatief uiteindelijk niet doorging. “Dat is niet leuk, maar wel heel leerzaam.”
Samenwerken vanuit vertrouwen
Voor Jacomien zit de kracht van Brabants Bodem niet alleen in de afzonderlijke projecten. Minstens zo belangrijk is wat er tussen de deelnemende organisaties is ontstaan. “Brabants Bodem is een samenwerking tussen partijen die elkaar anders niet zo snel zouden vinden. We proberen dingen gewoon uit. Kleinschalig, dat wel, maar met potentie voor opschaling.” Die manier van werken heeft volgens haar een vertrouwensband gecreëerd. “Schijnbare tegenstellingen zijn toch niet zo bepalend voor hoe we samenwerken als eerder misschien wel zo leek te zijn.”
“ "De samenwerking binnen dit programma is uniek: partijen die over het algemeen schurende belangen en ideeën hebben, werken hier als partners samen aan verduurzaming, vergroening en verfraaiing van de agrarische sector en onze leefomgeving.” ”
Hendrik Hoeksema, lid dagelijks bestuur ZLTO
Relevanter dan ooit
Sinds de start van Brabants Bodem is er veel op boeren en tuinders afgekomen: van de stallendeadline en stikstofproblematiek tot gebiedsprocessen en natuurontwikkeling. Juist daardoor is het programma volgens Jacomien alleen maar relevanter geworden.
Voor de toekomst hoopt ze vooral dat het boerenerf het vertrekpunt blijft. “Met welke projecten helpen we ondernemers verder? En hoe zorgen we ervoor dat boeren en burgers met elkaar in contact komen en elkaar beter leren begrijpen?”
Daarbij vindt ze het belangrijk dat zichtbaar wordt wat boeren en tuinders dagelijks doen. “Ze produceren gezond voedsel en letten daarbij steeds meer op hun omgeving.”
"Ik ben ermee groot geworden"
Ook persoonlijk heeft Brabants Bodem veel voor Jacomien betekend. Het was het eerste grote project waaraan ze meewerkte en hielp haar de Brabantse agrarische sector én de verschillende partijen daaromheen goed te leren kennen. “Op een bepaalde manier ben ik wel ‘groot geworden’ met Brabants Bodem. Ik vind het een mooi en leuk project, juist omdat het om praktische projecten gaat.”
De komende tijd vertellen meer teamleden vanuit hun eigen organisatie over hun ervaringen met Brabants Bodem. Samen laten hun verhalen zien wat er ontstaat wanneer partijen met verschillende achtergronden elkaar vinden rond één gezamenlijke ambitie: perspectief voor boeren én een sterk en aantrekkelijk landschap.