Paulownia in agroforestry systemen
Binnen Brabants Bodem wordt gezocht naar innovaties die bijdragen aan bodemkwaliteit, biodiversiteit en klimaat, en tegelijkertijd perspectief bieden voor het verdienvermogen van agrarische ondernemers. Een van de richtingen die daarbij wordt verkend, is de teelt van Paulownia in agroforestry‑systemen. Deze snelgroeiende boom levert licht en sterk hout met een lage CO₂‑voetafdruk en heeft potentie als grondstof voor biobased bouwen.
Het project Paulownia in agroforestry systemen richt zich op het verzamelen en bundelen van kennis over alle relevante aspecten van de teelt, met specifieke aandacht voor toepassing binnen agroforestry‑systemen. Doel is agrariërs het inzicht te geven dat nodig is om een goed onderbouwde afweging te maken of Paulownia‑teelt past binnen hun bedrijf en langetermijnstrategie.
De meeste Nederlandse aanplanten bevinden zich nog in een vroege fase (circa 2–4 jaar oud). Daardoor is het nog te vroeg om definitieve conclusies te trekken over de potentie van de teelt in Nederland. In de praktijk worden wel duidelijke verschillen waargenomen zoals verhoogde plantuitval of stagnerende groei, al is niet altijd eenduidig te herleiden waar deze precies door worden veroorzaakt. Factoren zoals perceelkeuze, grondvoorbereiding, kwaliteit van het aanplantmateriaal, boombeheer en weersinvloeden zijn allen van invloed op het succes van de teelt.
Foto: Recent aangeplante rij paulowniabomen op grasland, bedoeld om op relatief korte termijn schaduwvoorziening te realiseren.
Binnen het project wordt bestaande kennis uit literatuur en van teeltspecialisten gecombineerd met praktijkervaringen van agrariërs. Daarbij wordt gekeken naar onder meer perceelkeuze, teeltmanagement, inpassing in agroforestry‑systemen, markt- en afzetmogelijkheden van paulownia hout en de mogelijkheden voor verwaarding van koolstofvastlegging.
Foto: WeGrow Germany (wegrow.de)
De eerste inzichten laten zien dat Paulownia in verschillende agroforestry‑systemen toepasbaar kan zijn, met name in weidesystemen voor bijvoorbeeld rundvee of paarden, waar de boom relatief snel schaduw en beschutting biedt. Tegelijkertijd is het vooralsnog lastig om de businesscase goed te beoordelen. Er zijn nog geen volwassen Nederlandse Paulownia‑teelten vermarkt en de markt voor paulownia‑hout is nog in ontwikkeling. Meerdere partijen werken aan toepassingen richting biobased bouwen, maar zowel prijsniveaus als de daadwerkelijke marktvraag en realistisch afzetbare volumes zijn nog moeilijk in te schatten. Dit maakt de teelt, naast de teelttechnische uitdagingen, ook markttechnisch uitdagend. Parallel hieraan voert de NVWA in opdracht van LVVN momenteel een risicoanalyse uit naar de mogelijke invasiviteit van verschillende Paulownia‑rassen en kruisingen. De definitieve resultaten hiervan worden in de loop van 2026 verwacht. De presentatie van de bevindingen uit ons project worden hierop afgestemd.